مؤسسه گوهرشناسی آمریکا (GIA) بهتازگی یک الماس بنفش را مورد بررسی قرار داده است که رنگ آن از طریق پرتودهی (Irradiation) و آنیلینگ در دمای پایین (Low-temperature Annealing) ایجاد شده بود.
شکل ۱. این الماس راف ۳.۹۳ قیراطی برای ایجاد رنگ بنفش درخشان، بهسازی شده است.
این گوهر، یک الماس راف ۳٫۹۳ قیراطی از نوع Ib، برای بررسی به آزمایشگاه GIA در دبی ارسال شد. به گفته پژوهشگران، این نمونه الگوهای رشد بسیار جالب و غیرمعمولی را نشان میداد. نتایج این مطالعه در شماره بهار ۲۰۲۶ نشریه تخصصی Gems & Gemology منتشر شده است.
بررسیهای گوهرشناسی نشان داد که این الماس تحت فرآیند بهسازی رنگ قرار گرفته است. GIA بر اساس شدت رنگ زمینه (Bodycolor)، نوع الماس و وجود مراکز نیتروژن-حفره (Nitrogen-Vacancy Centers یا NV Centers) نتیجه گرفت که رنگ بنفش زنده و اشباع این گوهر از ترکیب پرتودهی و سپس آنیلینگ در دمای پایین حاصل شده است.
شکل۲. توزیع رنگ در زیر نور مرئی با مرز مشخصی شبیه نمای نیمرخ یک الماس کشیده (با رنگ زرد مشخص شده است) مشاهده میشود
تصاویر ثبتشده اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخچه رشد این الماس ارائه کردند. تحت تابش فرابنفش عمیق (Deep UV)، ناحیهای تیره و بدون فلورسانس مشاهده شد که ظاهری شبیه یک پیکان داشت و به سمت مقطع یک بلور کشیده اشاره میکرد. در مقابل، سایر بخشهای الماس فلورسانس نارنجی درخشان نشان میدادند که به احتمال زیاد با نیتروژن – حفره (NV) مرتبط است. این تضاد آشکار بیانگر آن است که الماس در طول رشد طبیعی خود دارای بخشهای رشدی (Growth Sectors) متفاوتی بوده است.
رنگ بنفش در الماسها معمولاً به پنجرههای عبوری نور (Transmission Windows) در نواحی آبی و قرمز طیف مرئی نسبت داده میشود. اما در این نمونه، تشکیل مراکز NV موجب ایجاد رنگ زمینهای بنفش، خالص و بسیار شدید شده بود؛ رنگی که برخلاف بسیاری از الماسهای دارای مراکز NV، فاقد مؤلفه صورتی قابل توجه است.
شکل۳. تصاویر یک ناحیه غیرفلورسانس را در زیر یک فیلتر استاندارد نشان میدهند (چپ؛ تصویر داخل تصویر، تصویر بزرگشدهای از الگوی پیکانشکل را نشان میدهد) و الگوهای رشد طبیعی اطراف را با استفاده از فیلتری که فلورسانس مرتبط با NV را نسبت به طول موجهای دیگر کاهش میدهد (راست).
نکته جالب این نمونه، حضور الگویی شبیه پیکان پنهان در ساختار داخلی آن است. برخلاف الگوهای پیکان که در اثر تراش و پولیش ایجاد میشوند و معمولاً از نظر زیباییشناسی ارزشمند هستند، این شکل نتیجه نوعی پاریدولیا (Pareidolia) است؛ پدیدهای که در آن ذهن انسان الگوهای تصادفی را به صورت اشکال آشنا تفسیر میکند. در این الماس، تضاد میان بخشهای رشدی مختلف چنین تصویری را ایجاد کرده است و این الگو تنها تحت تابش فرابنفش عمیق قابل مشاهده است.
بیشتر بخوانید:
تراش هگزاگون (ششضلعی) الماس دوباره محبوب شد
الماس طبیعی همچنان انتخاب اول در بازار آمریکا
الماس قرمز وینستون؛ نایابترین گوهر سرخ جهان
الماس زعفرانی یا Saffron Diamond
این مطالعه بار دیگر نشان میدهد که ترکیب روشهای پیشرفته تصویربرداری و طیفسنجی میتواند علاوه بر تشخیص بهسازی رنگ، اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار بلوری و تاریخچه رشد طبیعی الماس نیز در اختیار گوهرشناسان قرار دهد.
نظرات کاربران