شهابسنگها پیامآورانی از گذشتههای بسیار دورند. آنها سرنخهایی ارزشمند از زمانی در اختیار ما میگذارند که منظومه شمسی هنوز در حال شکلگیری بود. یکی از شگفتانگیزترین این نمونهها، شهابسنگ ایمیلاک (Imilac) است؛ سنگی آسمانی که زیباییاش با ارزش علمیاش برابری میکند.
قدمتی همسن زمین و سیارات
ایمیلاک بیش از ۴.۵ میلیارد سال عمر دارد. این به معنای آن است که این شهابسنگ از همان موادی ساخته شده که سیارات، قمرها و دیگر اجرام منظومه شمسی را پدید آوردهاند. مطالعه چنین شهابسنگهایی به دانشمندان کمک میکند گذشته زمین را بهتر درک کنند.
شهابسنگ پالاسیتی ایمیلاک (Imilac)
ترکیب و ساختار خیرهکننده
ایمیلاک از نوع پالاسیت است. پالاسیتها ترکیبی نادر از فلزات (آهن و نیکل) و بلورهای معدنی هستند. بلورهای سبز-طلایی الیوین (Olivine) که در شبکهای فلزی محصور شدهاند، هنگام عبور نور، جلوهای جواهری و شفاف پیدا میکنند. این ساختار هم از نظر زمینشناسی کمیاب است و هم از نظر بصری چشمنواز.
محل شکلگیری
پالاسیتها در کمربند سیارکی میان مریخ و مشتری شکل گرفتهاند. در دوران آغازین منظومه شمسی، اجرام کوچک سیارهای (planetesimals) در اثر گرمای ناشی از واپاشی رادیواکتیو و برخوردها، به حالت مذاب درآمدند. فلزات سنگین به سمت مرکز این اجرام رفتند و بلورهای معدنی در لایههای بالاتر باقی ماندند. پالاسیتها از ناحیهی مرزی بین این دو لایه بهوجود آمدهاند.
سرگذشت پرحادثه
بررسی بافت ایمیلاک نشان میدهد که احتمالا در دوران جوانی منظومه شمسی، برخوردهای شدید بین این اجرام باعث آمیخته شدن مواد هستهای و سنگکرهای شده است. همین فرایندها بودند که ساختار ویژه و کمیاب پالاسیتها را ایجاد کردند.
شهابسنگ پالاسیتی ایمیلاک (Imilac)
کشف در صحرای آتاکاما
ایمیلاک در صحرای آتاکاما در شیلی کشف شد؛ یکی از خشکترین نقاط روی زمین که شرایط آن باعث شده این شهابسنگ در طول قرنها سالم باقی بماند. نخستین گزارشهای علمی از این کشف به قرن نوزدهم بازمیگردد و از آن زمان تاکنون نمونههای متعددی از آن شناسایی و مطالعه شده است.
ارزش علمی و پژوهشی
پالاسیتهایی مانند ایمیلاک را میتوان «برش آزمایشگاهی از درون زمین» نامید. آنها اطلاعاتی بیهمتا از ترکیب لایههای داخلی سیارات و شرایط اولیه منظومه شمسی در اختیار دانشمندان میگذارند. این دادهها برای مدلسازی شکلگیری زمین و حتی پیشبینی ویژگیهای سیارات فراخورشیدی ارزشمند است.
مقایسه شهابسنگ ایمیلاک (Imilac) و فوکانگ (Fukang)
۱. قدمت
-
ایمیلاک: بیش از ۴.۵ میلیارد سال
-
فوکانگ: تقریباً همین قدمت، متعلق به دوران شکلگیری منظومه شمسی
۲. نوع و ساختار
-
هر دو پالاسیت هستند، یعنی مخلوطی از بلورهای الیوین سبزرنگ که درون ماتریس فلزی آهن-نیکل محصور شدهاند.
-
فوکانگ به خاطر بلورهای بزرگ و درخشانش معروف است و نمونههایی با کریستالهای بسیار واضح و زیبا دارد.
-
ایمیلاک هم بلورهای زیبا دارد اما معمولاً کریستالهای فوکانگ بزرگتر و درشتتر هستند.
شهاب سنگ فوکانگ که بلور های آن درشت تر است
بیشتر بخوانید:
شهاب سنگ پالاسیتی اسپیرینگ واتر
شهاب سنگ فوکانگ
شهاب سنگ کوهستان گلوریتا
مکان نمایش
این شهابسنگ بر روی طبقه همکف تالار Hintze موزه تاریخ طبیعی لندن به نمایش درآمده است
اگر بخواهیم ایمیلاک را در یک جمله توصیف کنیم، باید گفت:
«سنگی است از آغاز زمان که هم چشم را مینوازد و هم رازهای کیهان را فاش میکند.»
نظرات کاربران