پتروگرافی شهاب سنگ ها

تا سال ۲۰۰۷ ، بیش از ۴۰۰۰ کانی توسط کمیسیون IMA در مورد کانی های جدید و کانی ها پذیرفته شد. از این تعداد ، حدود ۲۸۰ کانی در شهاب سنگ ها وجود دارد. این تنها حدود ۷ درصد از کانی های موجود در محیط زمینی است. سنگهای پوسته روی زمین و دیگر سیارات زمینی از مجموعه مواد معدنی به نام کانیها تشکیل شده اند. به طرز شگفت انگیزی ، این کانی ها ترکیبی متنوع از تنها هشت عنصر شیمیایی مختلف هستند.

فراوانی آنها به ترتیب شامل: اکسیژن (O) ، سیلیکون (Si) ، سدیم (Na) ، کلسیم (Ca) ، پتاسیم (K) ، آلومینیوم (Al) ، منیزیم (Mg) ، و آهن(Fe) هستند .  در سنگ های پوسته زمین و شهاب سنگ ها ، دو عنصر فراوان با هم ترکیب شده و یک ساختار اتمی به نام چهار وجهی سیلیکون-اکسیژن تشکیل می دهند

پتروگرافی شهاب سنگ ها

       یک ساختار اتمی به نام چهار وجهی سیلیکون-اکسیژن

 

تمام کانی های سیلیکات با این چهار وجهی ساخته می شوند. اکسیژن های چهارگوش را می توان از نظر شیمیایی با یکدیگر ترکیب کرد و رشته ای از تتراهدرا تشکیل داد یا می تواند با فلزاتی مانند آهن و منیزیم ترکیب شود. در صورت عدم وجود فلز ، کانی حاصل کوارتز خواهد بود.

چهار ضلعی اکسیژن سیلیکون (که تتراهدرون سیلیس نیز نامیده می شود) دارای چهار اتم اکسیژن است که یک اتم سیلیکون کوچک را در مرکز هرم مثلثی قرار داده است. چهارضلعی به خودی خود یک یون است و فرمول شیمیایی آن SiO4−۴ است که حرف فوق (−۴) نشان دهنده بار منفی روی هر یک از اتم های اکسیژن است. هنگامی که فلزات مانند آهن و منیزیم وجود دارند ، اتم های فلز از نظر الکتریکی به اتم های اکسیژن جذب می شوند و به عنوان پل بین چهارضلعی عمل می کنند. مقادیر و نسبت های مختلف اتم های فلزی در میان چهار تایی سیلیس انواع مشبک های کریستالی سه بعدی از جمله مواد معدنی اولیوین و پیروکسن را تولید می کند.

پتروگرافی شهاب سنگ ها

کانی های اولیوین ، پیروکسن و آلیاژ آهن- نیکل در یک شهاب سنگ کندریتی یافت شده از کویر لوت

الیوین

از بین تمام کانی های موجود در شهاب سنگها ، سه مورد از آنها فراوان ترین و مهمترین آنها است. اولین مورد اولیوین است. اولیوین یک ماده معدنی سیلیکات سبز زرد تا مایل به زرد است که به وفور در سنگهای مافیک زمینی مانند بازالت یافت می شود. این ماده از مقادیر متفاوتی از آهن و منیزیم در ترکیب با تتراهدر سیلیکون-اکسیژن تشکیل شده است. فرمول شیمیایی آن به این شکل است: (Fe,Mg)2SiO4 اولیوین در واقع گروهی از کانی ها با ساختار و ترکیبات مشابه است. یونهای (Mg) 2+ و (Fe) 2+ تقریباً اندازه اتمی یکسانی دارند و به آنها اجازه می دهد در شبکه بلوری جایگزین یکدیگر شوند.حرف فوق (۲+) بدین معنی است که اتم ها فاقد دو الکترون هستند و بنابراین دارای بار مثبت هستند. آنها می توانند به راحتی با چهار وجهی سیلیکون-اکسیژن ترکیب شوند زیرا بار منفی دارد. مقادیر نسبی منیزیم و آهن نوع الیوین متبلور شده از ماگما را تعیین می کند. این محدوده جایگزینی یونی را محلول جامد می نامند. یک سری محلول جامد پیوسته از فورستریت غنی از منیزیم یا Fs (Mg2 SiO4) تا فایالیت غنی از آهن یا Fa (Fe2SiO4) وجود دارد. بعداً در این فصل خواهیم دید که مقدار نسبی آهن ، چه عنصری و چه ترکیبی ، طبقه بندی شیمیایی کندریت های معمولی را تعیین می کند و آنها را به گروه هایی تقسیم می کند که دارای ترکیبات محدودی هستند. آنها احتمالاً بر روی یک جسم والد سیارکی شکل گرفته اند.

پیروکسن

این کانی سیلیکات از نظر این که هر دو محلول جامد هستند شبیه الیوین ها هستند. با این حال ، پیروکسن حاوی مقادیر متفاوتی از کلسیم علاوه بر آهن و منیزیم است. کندریت های معمولی در درجه اول حاوی مقدار کمی کلسیم ارتوپیروکسن ، آنستاتیت (MgSiO3) هستند. بزرگترین تفاوت بین الیوین ها و پیروکسن ها این است که فلز اولیوین ها بیشتر از پیروکسن ها است. با وجود فلز کمتر در پیروکسن ها ، تتراهدرهای سیلیکون-اکسیژن مجبورند برخی از اکسیژن های خود را به اشتراک بگذارند (در صورت عدم وجود فلزات ، ماده معدنی کوارتز (SiO2) خواهد بود که یون SiO -4 4 تمام اتم های اکسیژن چهارضلعی مجاور را به اشتراک می گذارد).

 

پتروگرافی شهاب سنگ ها

کانی پیروکسن تیغه ای در یک شهاب سنگ  از کویر لوت

مواد معدنی آهن نیکل

شاید شگفت انگیزترین ماده معدنی اولیه موجود در کندریت های معمولی ، آهن نیکل عنصری (FeNi) باشد که از این پس به آن فلز گفته می شود. پیشتر دیدیم که وقتی کندریت معمولی بریده می شود و صیقل داده می شود تا ترکیب و بافت داخلی آن نمایان شود ، فلز بلافاصله به عنوان دانه های فلزی درخشان و ستاره مانند در پس زمینه ماتریس آشکار می شود. آهن ربا خوب بلافاصله ترکیب آهن آن را آشکار می کند. در واقع ، این فلز چیزی فراتر از آهن است. این آلیاژ آهن نیکل است. آهن همیشه در شهاب سنگ ها با نیکل آلیاژ می شود. محتوای نیکل می تواند به اندازه ۵ یا تا ۲۵ درصد باشد. در صحرا ، وجود فلز FeNi در یک سنگ “زمینی” تقریباً علامت قطعی شهاب سنگی است. ۲۳ درصد از کل آهن می تواند در حالت اولیه باشد. آهن باقی مانده بصورت ترکیبی به عنوان اکسیدهای آهن ، سولفیدها ، کاربیدها ، فسفیدها یا ترکیب شده در الیوینها و پیروکسنها یافت می شود.

کانی های جانبی

علاوه بر کانی های اصلی در شهاب سنگ ها ، کانی های فرعی به مقدار کمی در آنها یافت می شوند این کانی ها شامل ترولیت ، اکسید های آهن و فلدسپات نوع پلاژیوکلاز می باشد

ترولیت

شهاب سنگ های معمولی سنگی حاوی عنصر اضافی یا مقدار کمی سولفید آهن هستند که به صورت  FeS نوشته می شود. در محافل شهاب سنگ معمولاً به عنوان ترولیت نامیده می شود. این نام از نام کشیش یسوعی و محقق شهاب سنگ ایتالیایی قرن هجدهم ، پدر دومنیکو ترویلی گرفته شده است. معمولاً تشخیص ترولیت تنها با چشم آسان است زیرا معمولاً رنگی شبیه برنز دارد که بسیار برجسته است ، به ویژه در مقایسه با آلیاژ های نقره ای رنگ که همیشه در مقداری در همه شهاب سنگ های سنگی وجود دارد. اغلب این دو به هم متصل می شوند. ظاهر Troilite بسیار شبیه به پیروتیت سولفید آهن است که معمولاً در سنگهای زمینی یافت می شود. تفاوت اصلی این است که پیروتیت دارای خواص مغناطیسی است در حالی که ترولیت ندارد. بسیاری از شهاب سنگ های آهنی دارای گره های ترولیت هستند که اغلب توسط گرافیت احاطه شده اند.

  فلدسپات نوع پلاژیکلاز

فلدسپاتها کانیهای متداولی هستند که در پوسته زمین یافت می شوند. آنها در بیشتر شهاب سنگهای سنگی و مزوزیدریتها (سنگهای سنگی) به مقدار اضافی یافت می شوند ، اما در آکندریتهای بازالتی به مقدار زیادتر یافت می شوند. فلدسپارهای پلاژیوکلاز توسط محلول جامد با نسبتهای متفاوتی از یونهای سدیم و کلسیم تشکیل می شوند.

  فلدسپات نوع پلاژیکلاز

فلدسپاتها کانیهای متداولی هستند که در پوسته زمین یافت می شوند. آنها در بیشتر شهاب سنگهای سنگی و مزوزیدریتها (سنگهای سنگی) به مقدار اضافی یافت می شوند ، اما در آکندریتهای بازالتی به مقدار زیادتر یافت می شوند. فلدسپارهای پلاژیوکلاز توسط محلول جامد با نسبتهای متفاوتی از یونهای سدیم و کلسیم تشکیل می شوند.

برای این نوشته برچسبی وجود ندارد !

نظرات کاربران

29 دیدگاه

  1. داود قالیباف گفت:

    ممنون از مقاله جالب و علمی که به اشتراک گذاشته اید ..سپاسگزارم

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      سپاس از لطف شما

  2. حبیب غزلاوی گفت:

    سلام.انچه انتظار میرفت از موسسه ایی مثل موسسه گوهر کیپاکه در این علم ناشناخت اطلاعات مهمی در اختیاردوستداران خود بگذاردتاهم باخیال راحت از علم دانش ان موسسه نسبت به شهاب سنگ دردل مخاطبان و دوستداران خود بگذارد وهم جلوی شایعات بی استس برخی منابع نسبت به بی اطلاعی علم شهاب سنگ در این کونه موسسات خط بطلان بکشد امیدوارم همیشه وبعنوان مقابل با مقرضین داخلی وخارجی که دم از عدم صلاحیت این علم برای موسسه محبوب میزنن خط بطلان بکشد.مامنتظر اطلاعات مهمتر وسایتهای پربارترهستیم دراخر سوالم مطرح میکنم
    ایاترولیت که بحث شد فقط مختص شهاب سنگ هست چون ترولیت زمینی مشخصات و رنگ وخواص دیگه ایی دارد لطفا راهنمایی فرمایید

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      با سلام
      با توجه به اینکه Troilite یک ماده معدنی کمیاب سولفید آهن با فرمول ساده FeS است. این عضو انتهایی غنی از آهن از گروه پیروتیت است. پیروتیت دارای فرمول Fe(1-x)S (x = 0 تا ۰.۲) است که کمبود آهن دارد. از آنجایی که ترویلیت فاقد کمبود آهن است که به پیروتیت خاصیت مغناطیسی می دهد، ترویلیت غیر مغناطیسی است. در سنگهای زمینی خاص هم ممکن وجود داشته باشه

  3. احمد نارستانی گفت:

    خیلی از اطلاعات مفید شما تشکر می کنم و خواهشم برای درک موضوعات به اشتراک گذاشته شده برای مبتدی هایی چون من در صورد امکان درخصوص معرفی کانی هایی که در بالا توضیح داده شد عکس هایی با مشخص نمودن اصل کانی مورد بحث و مواد ویا کانی های متفرقه را که باعث تفهیم و یاد گیری خیلی قویتر خواهد شد ممنون

  4. مرتضی گفت:

    با عرض سلام و احترام و ادب. آیا میشه گفت که پوسته ی برخی از شهابسنگ ها دارای جذبی بیشتر از بدنه هست؟ حتی در حد چند برابر؟

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      با سلام در قسمت ذوب ابتدا کاتی های سیلیکاته ورود میکنن و جذب کمتری داره

  5. رسول گفت:

    مقاله و البته درس آموزنده بسیار کارآمدی برای تمام عزیزان گوهر شناس، و حتی کاشفان شهابسنگ می‌باشد و کمک زیادی جهت تشخیص سنگ زمینی از فرازمینی هستش ، فقط امیدوارم با این اطلاعات کارشناس نماها زیاد نشوند واین امر مهم را به موسسات مورد تأیید و با تجربه بسپارند.
    البته موسسات پولی و کلاهبردار در کشور زیاد شده اند، قصد ندارم موسسه و آزمایشگاهی را رد و یا تایید کنم ، اما درحال حاضر ،خوارزمی و موسسه تحسین جز معتبرترین ها هستند و بزودی خودم هم قصد دارم جهت آموزش و کسب اطلاعات عمومی و شناخت بیشتر شهاب‌سنگ ها و حتی شناسنامه برای شهاب‌های خودم به تحسین مراجعه کنم.
    آرزوی بهترین ها برای همه دارم مخصوصا برای تمام شهاب بازها و گوهر شناسان و اساتید و پتروگراف های موسسه تحسین .

    رسول جعفری چترودی از کرمان .

  6. محمد مهدی صادقی گفت:

    سلام اگر عکس هم برای هر نمونه میزاشتید خوب بود

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      با سلام ارتباط با ما آدرس : استان تهران، تهران، خیابان انقلاب، خیابان مفتح جنوبی، موسسه گوهرشناسی کیپا دانشگاه خوارزمی تهران تلفن: ۰۹۹۰۶۹۵۹۸۵۰ تلفن ثابت: ۰۲۱۸۱۵۸۲۲۰۴

  7. علیرضامهری گفت:

    سلام سلام و عرض ادب واقعاً مطالب ارزشمند و چکیده ای از دانش سنگ های فضایی که هر شخص علاقمندی از خواندن آن لذت می برد و جای تقدیر و تشکر فراوان دارد لطفاً توضیحات توضیحاتی راجع به تاکتیک ها هم داشته باشید به همین روال که هر شخصی با تحصیلات پایین و یا بالا بتواند مطالب و درک کند و کمتر از نام هایی که مربوط به آزمایشات علمی و اصطلاحات تحقیقاتی استفاده شود ممنون و تشکر فراوان

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      سلام ان شالله به زودی کتابی در این مورد چاپ خواهد شد به شرط حیات

  8. خسرو امینی گفت:

    با سلام
    ممنونم از اطلاعات ارزشمندتان
    من یک قطعه سنگ پیدا کردم که سیاه رنگه و داخل اون ذراتی شبیه سیلیکات میدرخشه ممکنه شهاب سنگ باشه.
    اونو تو یکی از جزایر خلیج فارس پیدا کردم

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      با سلام ارتباط با ما آدرس : استان تهران، تهران، خیابان انقلاب، خیابان مفتح جنوبی، موسسه گوهرشناسی کیپا دانشگاه خوارزمی تهران تلفن: ۰۹۹۰۶۹۵۹۸۵۰ تلفن ثابت: ۰۲۱۸۱۵۸۲۲۰۴

  9. ناربه قهرمانیانس گفت:

    سلام تشکر از دانش شما که در اختیار مردم عزیز ایران میگذارید درخصوص آزمایشگاه و دانشگاه خارزمی . به نظر شما وقتی نمونه ای برای آزمایش کسی مراجعه میکنه اسم نمیارم آقایون دکتر نسبت به وزن سنگتون از ۱ تا ۱۰ گرم ۳ میلیون سنگتون ۵۰ گرم باشه ۶ میلیون ۱۰۰ گرم باشه ۱۰ میلیون به بالا قیمت بهتون میدن برای آزمایشی که فقط میزارن زیر میکروسکوپ بافت شناسی نگاه میکنند و جوابش در هر شرایت اتشفشان هستش اسم این اشخاص رو چی میزارید استاد دکتر پروفسور

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      با سلام و تشکر . این اشخاص قطعا غیر فنی و غیر حرفه ای هستن و کلاهبردارن

  10. امیرمقدم گفت:

    سلام ممنون از توضیحات اگراستادکنارتوضیحاتی که دادید عکسهای دقیق وواضح ازکانیهایی که گفتید بگذارید برای من ودوستانی که شغل کشف شهاب سنگ رادارندخیلی بهترمیشدچرا چون خیلی خوب با کانیهای شهاب سنگ که انواع مختلفی دارند آشنامیشدیم واین عکسهاخاطرجم باشید درپیداکردن شهاب سنگ خیلی معاصر هستند باتشکر

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      با سلام به مرور گذاشته میشه که دوستان جستجوگر با ظاهر و پترو گرافی و ژئوشیمی سنگها اشنا بشن

  11. محمدحسن نیا گفت:

    آیا شهاب سنگهای الماسی بامحلول نیکل هم مثبت میشود لطفا منو راهنمایی کنید

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      سلام محلول نیکل علمی نیست

  12. Mohsen گفت:

    درود فراوان
    یک سوال خیلی مهمی برام پیش آمده خاستم بدونم آیا وجود انواع شهاب سنگهای مدفون در زیر خاک خانه باعث تولید گاز یا امواج الکترومغناطیسی می‌شود که در سلامت مغزی و جسمی اثر بگذارد؟
    باعث اختلال عصبی و سنگینی سر و سر گیجه شود؟
    بنده چندیدن سال گذشته فکر میکردم خانه طلسم دارد بیش از ۱۰۰ میلیون دعا نویس ها تیغم زدن وضعیت کاری و مالی هم از دست دادم باغچه هم هر چی میکاشتم رشد نمی‌کرد یا خشک میشد تا اینکه از باغچه /سری سنگ در آوردم بریزم دور.. یکیش نظرمو جلب کرد دیدم شهاب سنگه و کل زیر بنای خانه خرجارو کندم قطعاتی پیدا کردم
    و این احتمال رو دادم تمام مشکلات عصبی و جنگ و دعوا ها و خسارت های مالی از عناصر سنگ بوده
    چنانچه لطف کنید بنده را از واقعیت آگاه کنید بینهایت ممنون میشم
    ❤️

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      سلام خدمت شما دوست گرامی در شهاب سنگ ها هیچ کانی یا عنصر خطرناکی تا کنون کشف نشده

  13. یامهدی گفت:

    سلام،آیادرشهاب سنگ ها کوارتز هم وجوددارد؟

    1. کیان پارس تتیس گفت:

      سلام عنصر سیلیسیم داریم که در شبکه سیلبکات هست. کوارتز خیلی به ندرت بوده

  14. Majid گفت:

    درود وقت بخیر یه سنگ مشکوک به شهاب دارم که دارای بیشترین عنصر fe و S هستش بقیه عناصرش شاملSiO2_Ai2O3_NA2O_k2O_CAO_MgO_TiO2 هستن نظر شما چیه جناب؟

    1. موسسه گوهر کیپا گفت:

      سلام وقت بخیر لطفا از طریق شماره تلفن های زیر با ما در تماس باشین

      موبایل : ۰۹۹۰۶۹۵۹۸۵۰ تلفن ثابت: ۰۲۱۸۱۵۸۲۲۰۴

    2. موسسه گوهر کیپا گفت:

      با سلام وقت بخیر لطفا از طریق شماره تلفن های زیر با ما در تماس باشین

      موبایل : ۰۹۹۰۶۹۵۹۸۵۰ تلفن ثابت: ۰۲۱۸۱۵۸۲۲۰۴

  15. از زاویه جالبی به ماجرا نگاه کرده بودین. خسته نباشید.

    1. دکتر مسعود کیانی گفت:

      ممنونم

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جدیدترین اخبار:​

بهبود دسترسی و خوانایی
سایز نوشته ها
فاصله بین خطوط
فاصله بین حروف
×
اطلاعیه حریم خصوصی:

این افزونه از کوکی‌ها برای بهبود تجربه شما و ارائه تنظیمات دسترسی شخصی‌سازی‌شده استفاده می‌کند. این کوکی‌ها در مرورگر شما ذخیره می‌شوند و به ما امکان می‌دهند تا اندازه فونت، طرح‌های رنگی و سایر ویژگی‌های دسترسی را به خاطر بسپاریم. با استفاده از این افزونه، با استفاده از کوکی‌ها برای این اهداف رضایت می‌دهید. شما می‌توانید کوکی‌ها را هر زمان در تنظیمات مرورگر خود حذف یا مسدود کنید. لطفاً توجه داشته باشید که انجام این کار ممکن است بر تجربه شما در استفاده از سایت تأثیر بگذارد.