دانشمندان گارنت را در داخل یک قطعه شهاب سنگ مریخی شناسایی کردند، کانی ای که قبلاً هرگز در شهاب سنگ های مریخی یافت نشده بود.
روی زمین، گارنت اغلب تحت شرایطی شامل گرمای شدید، فشار یا تغییرات شیمیایی تشکیل میشود. شرایط مناسب برای گارنت هرگز در مریخ شناسایی نشده است.
بنابراین این شهاب سنگ که در مجموعه موزه سلطنتی انتاریو نگهداری میشود، نیاز به توضیح دارد.
آیا گارنت درون آن در مریخ تشکیل شده است؟ اگر چنین است، چه فرآیندی آن را تولید کرده است و چه زمانی؟
و اگر اینطور نیست، از کجا آمده و چگونه به مریخ رسیده است؟
تانیا کیزوفسکی( Tanya Kizovski)، زمینشناس سیارهای از دانشگاه بروک کانادا میگوید: «این کشف دانش ما را در مورد فرآیندهای زمینشناسی ممکن در این سیاره گسترش خواهد داد.»
این نوع سنگ جدید حاوی گارنت میتواند سرنخهایی از چگونگی تغییر مریخ در طول تاریخ خود و بینشهای جدیدی در مورد محیطهای باستانی که میتوانستند گارنت و کانی های مرتبط را تشکیل دهند، به ما بدهد.
وقتی به گارنت فکر میکنیم، معمولاً به ظاهر این کانی که به خاطر رنگ قرمز تیره و خونینش بسیار ارزشمند است، فکر میکنیم اما نسخه مریخی اصلاً شبیه تصورات ما قرمز نیست.
مانند بسیاری از کانی ها، گارنت همیشه آنطور که انتظار داریم به نظر نمیرسد. به طور خاص، یک نوع گارنت غنی از آهن که به عنوان آندرادیت (andradite) شناخته میشود ، اغلب رنگی زرد مایل به سبز دارد.
شکل۱: تصویری از گارنت آندرادیت (andradite) که در زمین یافت می شود و به رنگ زیتونی است
کیزوفسکی میگوید: « بخش کوچکی از شهابسنگ واقعاً جالب به نظر میرسید، و شیمی آن کمی عجیب بود . »
«در ابتدا، ما فرض کردهیم که این یک کانی به نام پیروکسن است که بسیار رایج است، اما سپس تصمیم گرفتیم نگاه دیگری به آن بیندازیم.»
شکل ۲: نقشههای شیمیایی کلاست حاوی گارنت.
(a): نقشه قرمز-سبز-آبی (RGB) از Fe (R)، Mg (G) و Ca (B) با فازهای اصلی برچسبگذاری شده و مرز بین حوزهها با خط چین سفید مشخص شده است.
(b): نقشه RGB از Fe (R) که برای نمایش جزئیات، Mg (G) و Ca (B) کشیده شده است.
(c) :نقشه RGB از Al (R)، Mg (G) و Na (B).
(d): نقشه RGB از K (R)، Al (G)، Ca (B) که فلدسپارها، آندرادیت-گروسولار و سیلیکاتهای غنی از Ca-Fe-Al (CFA-Si) ناشناخته با بلورینگی کم را برجسته میکند.
(e): تصویر BSE از محل تماس بین دو حوزه که رشد نامنظم سیلیکاتهای غنی از Ca-Fe-Al (CFA-Si) با آندرادیت، اوژیت، K-spar و دیوپسید را نشان میدهد.
(f): نقشه RGB از Ca(R)، Fe(G)، Ti(B) که رخدادهای فاز غنی از Ti را برجسته میکند. برخی از مناطق آبی روشن (غنی از Ti) بقایای پوشش طلا در ترکهای حاصل از تجزیه و تحلیلهای قبلی هستند.
(g): تصویر BSE از ناحیه تماس که CFA-Si، گروسولار-آندرادیت، دیوپسید، پتاسیم-سپار، آپاتیت و آندرادیت را نشان میدهد
شکل ۳: پراش الکترونهای برگشتی (EBSD) از کلاست حاوی گارنت.
(a): تصویر BSE با فازهای اصلی برچسبگذاری شده، از جمله پوشش طلا باقیمانده.
(b): نقشه فازی کانیهای شناسایی شده توسط EBSD (اندازه گام ۱ میکرومتر).
(c، d): شکلهای بافت (TC) که جهتگیریهای نسبی آندرادیت (c) و دیوپسید (d) را نشان میدهند .
نقشههای EBSD-TC جهتگیری نادرست کریستالوگرافی را نسبت به نقاط مرجع تعریف شده (ستارههای سفید) نشان میدهند.
شکل۴: طیفسنجی رامان کانیهای مختلف در کلاست حاوی گارنت شهاب سنگ مریخی NWA 8171
شکل ۵: مقایسه بین ترکیبات پیروکسن کلاست حاوی گارنت درشهاب سنگ مریخی NWA 8171 و سایر شهابسنگها.
(برای نمایش در ابعاد بزرگتر بر روی تصاویر کلیک کنید)
آن تجزیه و تحلیلهای بعدی تأیید کردند که این کانی آندرادیت است. تنها چند دانه در یک قطعه شهاب سنگ کوچک با ابعاد تقریبی ۰.۸ در ۰.۵ میلیمتر یافت شد.
این شهاب سنگ که NWA 8171 نام دارد ، در حال حاضر مورد توجه شدید دانشمندان قرار گرفته است.
این سنگ از برش بازالتی (basaltic breccia) تشکیل شده است نوعی سنگ که هنگام سرد شدن و سخت شدن ماگما در اطراف سایر تودههای معدنی تشکیل میشود.
ترکیب آن کمی شبیه کیک میوهای است، که در آن بازالت کیک خمیری است و سایر ترکیبات معدنی، میوهها و آجیلها هستند.
با توجه به بازالت و اجزای تشکیلدهندهاش، NWA 8171 حرفهای زیادی در مورد زمینشناسی مریخ برای گفتن دارد، از جریانهای ماگما باستانی گرفته تا هرگونه اطلاعاتی که ممکن است درون دانهها نهفته باشد.
برش نازکی از شهاب سنگ مریخی Northwest Africa (NWA) 8171
این همان چیزی است که کشف گارنت در NWA 8171 را بسیار هیجانانگیز میکند .
بیشتربخوانید:
شهاب سنگ مریخی
نقش شهاب سنگ NWA 7034، در رمزگشایی مریخ
شهاب سنگ مریخی NWA 16788 به فروش رفت
شهابسنگ مریخی Elephant Moraine
شهاب سنگ مریخی زیبای سیاه (black beauty)
گارنتها سوابق بسیار خوبی از فرآیندهای زمینشناسی گذشته را حفظ میکنند و تصاویر منحصر به فردی از شرایط دما و فشاری که در آن شکل گرفتهاند را در خود نگه میدارند. همچنین میتوان از آنها برای تعیین تاریخ این شرایط استفاده کرد و اغلب حاوی ردپایی از سایر کانی ها هستند که میتوانند شیمی محیط تشکیل آنها را آشکار کنند.
محققان هنوز نمیدانند که آن محیط شکلگیری چگونه بوده است، آیا شامل نوع غیرمعمولی از ماگما بوده که هنوز در مریخ یافت نشده، یا اینکه این فرآیند یک فرآیند دگرگونی بوده است
محققان همچنین هنوز نمیتوانند این احتمال را که گارنت در مریخ تشکیل نشده باشد را رد کنند.
از آنجا که NWA 8171 یک برش حاوی انواع مختلفی از مواد است، هنوز هم این احتمال وجود دارد که این قطعه از نظر تئوری از جای دیگری سرچشمه گرفته و قبل از ترکیب شدن با برش، روی مریخ فرود آمده باشد.
برای بررسی، گام بعدی بررسی نسبتهای ایزوتوپ در این کانی خواهد بود. اگر این نسبتها مشابه نسبتهای ایزوتوپ در سایر مواد معدنی مریخ باشند، نشان میدهد که گارنت در آنجا تشکیل شده است – که به نوبه خود، اطلاعات جدیدی در مورد تاریخ زمینشناسی عمیق سیاره سرخ ارائه خواهد داد.
جیمز دارلینگ(James Darling)، دانشمند سیارهشناس از دانشگاه پورتسموث در بریتانیا، میگوید : «این یافتهها بُعد جدید و شگفتانگیزی به درک ما از زمینشناسی مریخ میافزاید و دریچهای جدید و هیجانانگیز به تکامل همسایه سیارهای ما میگشاید.
منبع:Science Alert
نظرات کاربران