ایران با گستره وسیع کویرها، دشتهای خشک و کمپوشش و تنوع چشمگیر عوارض زمینشناسی، از مناطق مستعد برای جستوجو و کشف نمونههای شهابسنگی به شمار میرود. در سالهای اخیر، فعالیت شکارچیان شهابسنگ در نقاط مختلف کشور باعث کشف نمونههای متعددی شده است؛ بااینحال، تشخیص یک شهابسنگ واقعی از سنگهای زمینی همیشه ساده نیست و بسیاری از نمونههای ظاهراً مشکوک، در نهایت منشأ زمینی دارند.
بازیابی یک شهابسنگ تنها به پیدا کردن سنگی تیره و سنگین در میان بیابان محدود نمیشود؛ بلکه مجموعهای از شناخت محیط، بررسی ویژگیهای ظاهری، آزمونهای فیزیکی، ثبت دقیق محل کشف و در نهایت راستیآزمایی آزمایشگاهی را شامل میشود. در این مسیر، دقت کاوشگر و حفظ نمونه از لحظه کشف تا زمان بررسی تخصصی، اهمیت زیادی دارد. در ادامه، با اصول اولیه اکتشاف و شناسایی نمونههای مشکوک به شهابسنگ در محیطهای طبیعی ایران آشنا میشویم.
بررسی زمینشناسی و عوارض زمین
انتخاب مناطق روشن، هموار، کمپوشش و ترجیحاً دیرینه مانند کویرها، دشتهای نمکی یا پهنههای یخی که فرسایش کمتری دارند و سنگهای فضایی در آنها بهوضوح دیده میشوند.
تصویر یک شهاب سنگ در دل کویر لوت عکاس آقای سهیل سلطانی
تمرکز بر ویژگیهای ظاهری (مورفولوژی)
جستجو برای یافتن سنگهایی با پوسته گداخته (Fusion Crust)، لبههای گرد شده، فرورفتگیهای انگشتیشکل (Regmaglypts) و رنگ تیره متضاد با بستر زمین.
فرورفتگیهای انگشتیشکل (Regmaglypts) در شهاب سنگ آهنی ازنا ۰۰۱ که توسط مرکز شهاب سنگ شناسی کیپا آنالیز و شناسایی شد.
پوسته سوخته در شهاب سنگ قطرویه ۰۰۱، این شهاب سنگ در استان فارس ، شهرستان نی ریز، بخش قطرویه پیدا شده و به عنوان شهاب سنگ آکندریت آکاپولکوئیت-لودرانیت توسط مرکز شهاب سنگ شناسی کیپا طبقه بندی شد
ارزیابی خواص فیزیکی و مغناطیسی
استفاده از آهنربای قوی (نئودیمیوم) برای تشخیص حضور آهن-نیکل آزاد و سنجش چگالی سنگ (شهابسنگها معمولاً سنگینتر از سنگهای معمولی زمین هماندازه خود هستند) البته اکندریت ها از این ویژگی مستثنا هستن و هم چگالی سنگ های آذرین زمینی هستن.
البته سنگ های زمینی حاوی کانی مگنتیت و برخی دیگر از کانی ها دارای خاصیت جذب آهنربا هستن.
سمت راست یک سنگ زمینی است و سمت چپ یک شهاب سنگ، این دو از نظر ظاهری شباهت بسیاری با یکدیگر دارند. به سنگ های زمینی که شباهت زیادی با شهاب سنگ ها دارند و معمولا با آن ها اشتباه گرفته می شوند متئور رانگ (meteorwrong) می گویند.
بیشتر بخوانید:
رابرت هاگ؛ شکارچی و کلکسیونر شهابسنگها
ثبت دقیق اطلاعات و عدم تخریب
ثبت مختصات دقیق جغرافیایی (GPS) محل یافتن، عکاسی از درگاه و دستنخورده نگه داشتن نمونه جهت جلوگیری از آلودگیهای شیمیایی و زمینی قبل از ارسال به آزمایشگاه.
ثبت مختصات دقیق جغرافیایی( GPS) توسط یک شکارچی شهاب سنگ، نکته بسیار مهمی که در کاوش ها باید رعایت شود
برخی از تجهیزات و وسایلی که شکارچیان شهاب سنگ به همراه دارند
در نهایت این نمونه های مشکوک باید در بخش آزمایشگاه بین المللی شهاب سنگ شناسی موسسه کیپا خوارزمی باید مورد راستی آزمایی و انالیز پتروگرافی و ژئوشیمی قرار گیرد.
نظرات کاربران