برای بررسی دقیق و منصفانه نقش دکتر مسعود کیانی در توسعه زمینشناسی، کانیشناسی و گوهرشناسی نوین ایران، لازم است فعالیتهای علمی، پژوهشی، آموزشی و اجرایی ایشان در بستر تحولات این حوزهها مورد ارزیابی قرار گیرد. اگر پیشگامان زمینشناسی ایران بنیانهای آموزشی و نظری رشتههایی همچون پترولوژی را در دانشگاههای کشور پایهگذاری کردند، فعالیتهای دکتر کیانی بیشتر بر توسعه رویکردهای نوین، کاربردیسازی دانش کانیشناسی و گسترش حوزههای میانرشتهای متمرکز بوده است.
دکتر مسعود کیانی
این نقش را میتوان در سه محور اصلی بررسی کرد:
۱. توسعه شهابسنگشناسی نوین در ایران
یکی از حوزههایی که دکتر کیانی در آن فعالیت مستمر داشتهاند، شهابسنگشناسی (Meteoritics) است. در سالهای اخیر، با مشارکت ایشان در پروژههای پژوهشی، همکاری با متخصصان داخلی و بینالمللی و انجام مطالعات آزمایشگاهی، روند شناسایی و مستندسازی شهابسنگهای ایران توسعه یافته است.
شناسایی یک شهاب سنگ آکندریتی از سیارک وستا شهاب سنگNL004
از مهمترین فعالیتهای این حوزه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مشارکت در شناسایی، تحلیل آزمایشگاهی و مستندسازی نمونههای شهابسنگ و همکاری در فرآیند ثبت بینالمللی آنها در پایگاههای تخصصی از جمله Meteoritical Bulletin و راه اندازی وبسایت بولتن شهاب سنگ های ایران برای ثبت شهاب سنگ های شناسایی شده در کشور.
- برگزاری همایشها، رویدادهای علمی و برنامههای آموزشی با هدف گسترش دانش شهابسنگشناسی در میان دانشجویان، پژوهشگران و علاقهمندان علوم زمین.
- کمک به شکلگیری شبکههای پژوهشی و افزایش توجه جامعه علمی کشور به این شاخه تخصصی.
کارگاه شهاب سنگ شناسی با حضور جمعی از جستجوگران و علاقمندان شهاب سنگ ها در شهر کرمان و با سخنرانی دکتر کیانی
۲. توسعه روشهای نوین در کانیشناسی و پتروگرافی
بخش مهمی از فعالیتهای علمی دکتر کیانی بر بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته در شناسایی و مطالعه کانیها متمرکز بوده است. استفاده از روشهای نوین آنالیز، امکان بررسی دقیقتر ساختار، ترکیب و منشأ نمونههای معدنی و سنگی را فراهم کرده است.
از جمله این فعالیتها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مطالعه و تفسیر مقاطع نازک (Thin Sections) سنگها و تلفیق دادههای میکروسکوپی با اطلاعات زمینشناسی و ژئوشیمیایی.
مقطع میکروسکوپی تهیه شده از شهاب سنگ آکندریتی جهت مطالعات پترو گرافی و ژئوشیمی
- ترویج استفاده از روشهای تحلیلی پیشرفته و غیرتخریبی در پژوهشهای کانیشناسی و شهابسنگشناسی از جمله استفاده از میکروسکوپ الکترونی
تصویر گرفته شده توسط میکروسکوپ الکترونی روبشی از شهاب سنگ آکندریتی
۳. توسعه کاربردهای اقتصادی علوم زمین و گوهرشناسی
یکی دیگر از محورهای فعالیت دکتر کیانی، توجه به پیوند میان علوم زمین و توسعه اقتصادی، بهویژه در حوزه گوهرشناسی و صنایع وابسته است. در این زمینه، ایشان بر ایجاد ارتباط میان دانش دانشگاهی، صنعت و کارآفرینی تأکید داشتهاند.
از جمله اقدامات مطرح در این حوزه عبارتاند از:
- ارائه و حمایت از طرحهای آموزشی و کارآفرینی در زمینه فرآوری، تراش و ارزشافزایی گوهرسنگ ها
اولین المپیاد آزاد استانی مهارت گوهرتراشی (لرستان)
- تلاش برای توسعه زنجیره ارزش صنعت گوهرسنگها با رویکرد اشتغالزایی و توسعه منطقهای.
- حمایت از شکلگیری برنامههای آموزشی میانرشتهای با محوریت گوهرشناسی، سنجش از دور (Remote Sensing)، اقتصاد منابع معدنی، حقوق بینالملل و موضوعات مرتبط با اکتشافات فضایی.
جمعبندی
بررسی فعالیتهای علمی و اجرایی دکتر مسعود کیانی نشان میدهد که بخش مهمی از تمرکز ایشان بر توسعه رویکردهای نوین در کانیشناسی، شهابسنگشناسی و گوهرشناسی، گسترش فناوریهای آزمایشگاهی، تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت و ترویج آموزشهای میانرشتهای بوده است. ارزیابی نهایی میزان تأثیر این فعالیتها، همانند هر شخصیت علمی، نیازمند استناد به شاخصهایی همچون آثار پژوهشی، استنادهای علمی، پروژههای اجرایی، دستاوردهای آموزشی و تأثیرگذاری بر جامعه تخصصی است. با این حال، فعالیتهای انجامشده نشاندهنده تلاش برای گسترش حوزههای نوین علوم زمین و افزایش کاربردهای علمی و اقتصادی این رشتهها در ایران است.
نظرات کاربران