شهابسنگها، به عنوان اجرام فرازمینی که پس از عبور از جو زمین زنده میمانند و به سطح آن میرسند، اطلاعات مهمی در مورد شکلگیری منظومه شمسی اولیه و همچنین منشأ و تکامل زمین و سایر سیارات، دنبالهدارها و غیره ارائه میدهند. اگرچه سقوط شهابسنگ پدیدهای رایج است، اما تعداد محدودی شهابسنگ با مدارهای شناخته شده وجود دارد. یکی از آنها شهابسنگ سنگی کندریت است که در سال ۲۰۰۹ در فلات Mežakla در شمال غربی اسلوونی سقوط کرد. این شهابسنگ به نام شهر نزدیک، یسنیتسه (Jesenice) نامگذاری شد. در مجموع، سه قطعه با جرم کلی تقریباً ۲.۳ کیلوگرم کشف شد.
قسمت داخلی یک قطعه از شهاب سنگ سنگی یسنیتسه (Jesenice) که به رنگ روشن است، در حالی که سطح آن توسط پوسته سوخته به رنگ تیره است.
برش نازکی از شهاب سنگ یسنیتسه (Jesenice) با لایه تیره در امتداد پایین که مربوط به پوسته سوخته است.
معمولاً مطالعات کندریتها بیشتر بر روی درون شهابسنگ تمرکز دارد. با این حال این مطالعه به کانی ها و بررسی شیمیایی پوسته سوخته ی به خوبی حفظ شده روی سطح قطعهای از شهابسنگ یسنیتسه (Jesenice) میپردازد. بر اساس درجه تغییرات ساختاری، لایههای مختلفی در داخل پوسته متمایز شدند. تغییرات ساختاری که در طول عبور آن از جو زمین رخ داده است، مورد توجه ویژه قرار گرفته. این تغییرات میتواند اطلاعاتی در مورد فرآیندهای دمای بالا و تأثیر هوازدگی زمینی ارائه دهد. ممکن است تمام مواد کانی های موجود در سطح به طور کامل ذوب نشده باشند و فقط اختلاط جزئی رخ دهد.
تحقیقات اخیر در مورد پوستههای سوخته شهابسنگ نشان داد که ترکیب پوسته سوخته به دلیل ناهمگنی و متغیر بودن آن تنها میتواند تقریبی از ترکیب اصلی باشد که از آن نشات گرفته است.
مقطع نازکی از شهاب سنگ یسنیتسه (Jesenice) که در میکروسکوپ نوری مشاهده شده است.
ترکیب پوسته سوخته شهاب سنگ یسنیتسه با استفاده از میکروسکوپ نوری و میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) تحلیل و بررسی شد.
ضخامت پوسته همجوشی شهاب سنگ یسنیتسه از ۰.۱ میلی متر تا ۰.۳ میلی متر متغیر است. میکروسکوپ نوری نشان داد که بخش داخلی شهاب سنگ با پوسته متفاوت است زیرا پوسته حاوی کندرول هایی از الیوین ها و پیروکسن هاست. در مقابل، پوسته اطلاعاتی در مورد تغییر ساختاری ناشی از قرار گرفتن در معرض تغییرات دما و فشار در طول عبور از جو ارائه می دهد.
همانطور که در مقاطع نازک مشاهده می شود، با استفاده از میکروسکوپ نوری، مرز پوسته در نور منعکس شده به سختی از بقیه سنگ قابل تشخیص بود.
با این حال، در نور قطبیده شده عبوری، پوسته به صورت یک لایه سیاه در لبه یک مقطع نازک ظاهر شد.
به دلیل محدودیت های که میکروسکوپ نوری و برای به دست آوردن اطلاعات در مورد ترکیب شیمیایی نمونهها، از میکروسکوپ الکترونی روبشی استفاده شد. بر اساس تغییرات ساختاری، تجزیه و تحلیلهای میکروسکوپ الکترونی سه لایه را در پوسته شهاب سنگ نشان داد.
بیشتر بخوانید:
گروه شهاب سنگهای کندریت روموروتی (R)
شناسایی کندریت CI در خاک ماه
آناتومی یک شهاب سنگ قمری
درجه پترولوژیک کندریت ها
لایه ی اول پوسته سوخته شهاب سنگ
ویژگیهای لایه اول روی سطح، رسوبات غنی از عناصر فلزی (آهن، نیکل) و ذوب جزئی دانههای سیلیکات است که تا لایه دوم ادامه مییابد.
لایه اول پوسته سوخته شهاب سنگ؛ تصویر یک مقطع نازک با میکروسکوپ الکترونی در حالت BSE که ذوب بخشی (partial melting ) یک دانه الیوین را نشان میدهد. خط پیشرفت ذوب با فلش مشخص شده است.
لایه ی دوم پوسته سوخته شهاب سنگ
لایه دوم در زیر دارای رگههایی با ترکیب ناهمگن است که نشان دهنده منبع متفاوتی از کانی های ذوب شده است.
لایه دوم پوسته شهاب سنگ؛ ذوب دانههای پلاژیوکلاز (Pl) که در حالت BSE میکروسکوپ الکترونی به رنگ خاکستری تیره دیده میشوند
لایه ی سوم پوسته سوخته شهاب سنگ
لایه سوم که در عمق بیشتری از پوسته سوخته قرار دارد، هیچ تغییر ساختاری نداشته و ویژگیهای آن مشابه قسمت داخلی شهاب سنگ است. این امر با وجود ترکهایی که در نتیجه دگرگونی ضربهای هستند و دانههای فلزی و سولفیدی با شکل نامنظم تأیید میشود.
تصویر میکروسکوپ الکترونی از لایه سوم درون پوسته سوخته شهابسنگ یسنیتسه (Jesenice) که فازهای اصلی فلز و سولفید را نشان میدهد. سیلیکات به رنگ خاکستری تیره، ترولیت (Tr) به رنگ خاکستری روشن و تائنیت (T) به رنگ سفید است.
تغییرات ساختاری پوسته نازک سوخته روی سطح این شهابسنگ سنگی، نشاندهنده دمای بالا (بیش از ۱۵۰۰ درجه سانتیگراد) همراه با فشارهای بالا است.
نظرات کاربران