در دنیای گوهرشناسی و خرید و فروش گوهرسنگ ها و شهابسنگها، یکی از رایجترین اشتباهات درخواست کارشناسی و قیمتگذاری از روی عکس یا فیلم است. با گسترش شبکههای اجتماعی، افراد زیادی تصاویر سنگهای خود را برای زمین شناسان و گوهرشناسان ارسال میکنند به این امید که هویت و ارزش واقعی آن مشخص شود. اما واقعیت این است که هیچ گوهرشناس حرفهای و آزمایشگاه معتبری، اصالت یک سنگ را از روی تصویر تأیید نمیکند.
تشخیص و ارزیابی علمی گوهرسنگ نیازمند بررسی مستقیم نمونه و استفاده از ابزارهای تخصصی گوهرشناسی است و صرفاً بر اساس تصویر نمیتوان اصالت آن را تأیید کرد
در این مقاله، دلایل علمی و فنی اشتباه بودن کارشناسی سنگ از روی عکس و فیلم را بررسی میکنیم.
خطای نورپردازی، لنز و نمایشگر
رنگ، مهمترین پارامتر ظاهری در شناسایی سنگهاست. اما رنگی که در عکس یا فیلم میبینید، تا حد زیادی تحت تأثیر عوامل زیر تغییر میکند:
تراز سفیدی (White Balance) و نوع نور: نور آفتاب، لامپ فلورسنت یا نور زرد اتاق، رنگ سنگ را بهشدت تغییر میدهند.
تغییر منبع نور، تراز سفیدی و پردازش دوربین میتواند ظاهر و رنگ ثبتشده از یک گوهرسنگ را تغییر دهد برای مثال ظاهر جیدیت در عکس میتواند تحت تأثیر نورپردازی، تنظیمات دوربین و پردازش تصویر تغییر کند؛ بنابراین شناسایی و ارزیابی دقیق آن به بررسی مستقیم نمونه و انجام آزمونهای گوهرشناسی نیاز دارد
پردازش تصویر در موبایل: امروزه هوش مصنوعی گوشیهای هوشمند به طور خودکار رنگها را اشباعتر و پررنگتر نشان میدهد.
کیفیت نمایشگر: رنگی که در گوشی شما دیده میشود با آنچه در گوشی یا مانیتور فرد دیگر به نمایش درمیآید متفاوت است.
تغییر رنگ الکساندریت در نور های مختلف گواهی بر عدم امکان گوهرشناسی گوهرسنگ ها با استفاده از عکس می باشد.
عدم امکان سنجش پارامتر های فیزیکی و نوری سنگ شناسی
به طور مثال یکی از اصلیترین روشهای تشخیص هویت کانیها، اندازهگیری «ضریب شکست نور» به وسیله دستگاه رفراکتومتر است. این شاخص کاملاً منحصربهفرد است و ساختار کریستالی سنگ را مشخص میکند؛ متغیری که به هیچ عنوان از طریق تصویر قابل سنجش نیست. یا بافت شناسی زیر سطح هوازدگی در شهاب سنگ ها یک مورد بسیار پیچیده بوده که فقط با بریدن سنگ و تهیه مقاطع میکروسکوپی امکان پذیر است.
رفراکتومتر یکی از ابزارهای مهم گوهرشناسی برای اندازهگیری ضریب شکست نور و بررسی ویژگیهای نوری گوهرسنگهاست؛ پارامتری که از روی عکس قابل اندازهگیری نیست
عدم بررسی اینکلوژن ها (Inclusions)
شناسایی سنگهای طبیعی از نمونههای سنتتیک (آزمایشگاهی) یا بهسازی شده (Treatment) نیازمند بررسی اینکلوژن ها ی میکروسکوپی است. گوهرشناس با لوپ (ذرهبین ۱۰X) یا میکروسکوپ گوهرشناسی، حبابهای هوا، ترکهای درونی، و الگوی رشد کریستالها را بررسی میکند. عکس یا فیلم هرگز جزئیات میکروسکوپی داخل سنگ را نشان نمیدهند.
بررسی اینکلوژن (Inclusions) زیر لوپ و میکروسکوپ گوهرشناسی میتواند اطلاعات مهمی درباره منشأ طبیعی، سنتتیک بودن یا برخی فرایندهای بهسازی گوهرسنگ ارائه کند
عدم امکان محاسبه وزن مخصوص (Specific Gravity)
وزن مخصوص، یکی از دقیقترین فاکتورها برای تفکیک سنگهای مشابه است (برای مثال تفکیک الماس از موزنایت یا مکعب زیرکونیا). محاسبه وزن مخصوص نیازمند ترازوهای دیجیتال دقیق و فرمولهای هیدرواستاتیک است و از روی ظاهر سنگ امکانپذیر نیست.
اندازهگیری وزن مخصوص یا چگالی نسبی، یکی از آزمونهای فیزیکی مورد استفاده در شناسایی و تفکیک برخی گوهرسنگهای مشابه است
بیشتر بخوانید:
مدعیان دروغین شهاب سنگ شناسی
اصول اولیه اکتشاف شهاب سنگ
الکساندریت
عوامل ایجاد رنگ در گوهرسنگها
تشابه ظاهری فوقالعاده سنگهای اصلی با نمونههای بدلی در کارشناسی سنگ از روی عکس
بسیاری از سنگهای کمارزش، شیشههای صنعتی (اسلگ)، یا رزینها بهقدری استادانه تراش داده میشوند که از نظر ظاهری کاملاً شبیه به یاقوت، زمرد، فیروزه یا حتی شهابسنگ به نظر میرسند.
برای تشخیص اولیه سنگ های راف و کریستالی آزمایشهایی مانند:
بررسی خواص مغناطیسی (بهویژه برای شهابسنگها) ضروری است که همگی نیازمند دسترسی فیزیکی به سنگ هستند.
بررسی شهابسنگها نیز به مشاهده مستقیم نمونه و در موارد تخصصیتر، بررسی ساختار و بافت آن با روشهای آزمایشگاهی نیاز دارد.»
نتیجهگیری
کارشناسی سنگ از روی عکس یا فیلم، چیزی جز حدس و گمان غیرعلمی نیست و میتواند منجر به ضرر مالی یا فریب خریدار و فروشنده شود. تنها راه معتبر برای اطمینان از اصالت و ارزش یک سنگ، تحویل حضوری آن به آزمایشگاههای معتبر گوهرشناسی و دریافت شناسنامه علمی (Gemological Report) است.
نظرات کاربران