در دنیای گوهرشناسی، برخی گوهرسنگها تنها به دلیل زیبایی یا ارزش مالی شهرت ندارند، بلکه داستانی تاریخی و منحصربهفرد را نیز با خود حمل میکنند. «زمرد ستاره آتوچا» (The Atocha Star Emerald) بدون تردید یکی از مشهورترین گوهرسنگهای تاریخی جهان است؛ زمردی که پس از بیش از سه قرن استراحت در اعماق اقیانوس، دوباره به دنیای انسان بازگشت و به نمادی از پیوند میان تاریخ، باستانشناسی دریایی و گوهرشناسی تبدیل شد.
کشتی آتوچا؛ گنجینهای شناور که به مقصد نرسید
داستان این زمرد به کشتی اسپانیایی «نوئسترا سنیورا د آتوچا» (Nuestra Señora de Atocha) بازمیگردد؛ یک گالیون جنگی و تجاری که بخشی از ناوگان سلطنتی اسپانیا در قرن هفدهم بود. این کشتی در سال ۱۶۲۲ میلادی، پس از بارگیری طلا، نقره، جواهرات و زمردهای استخراجشده از مستعمرات اسپانیا در آمریکای جنوبی، بندر هاوانا را به مقصد اسپانیا ترک کرد.
اما تنها دو روز پس از حرکت، ناوگان اسپانیایی در نزدیکی جزایر فلوریدا گرفتار توفانی سهمگین شد.
۲۸ کشتی ناوگان Tierra Firme پر از کالاهایی بودند که از مستعمرات اسپانیا به دست آمده بودند. آنها با چند هفته تأخیر در برنامه، در طول فصل طوفان، هاوانا را ترک کردند و تنها در دومین روز خروج از بندر، گرفتار طوفان شدیدی شدند. کشتی سانتا مارگاریتا و آتوچا در دیدرس یکدیگر غرق شدند و شش کشتی دیگر در مسیری به طول ۵۰ مایل غرق شدند. نقاشی از ریچارد شلخت (Richard Schlecht)
کشتی آتوچا همراه با بخش عمده بار خود غرق شد و صدها صندوق مملو از طلا، نقره و زمرد برای بیش از ۳۶۰ سال در بستر اقیانوس باقی ماند.
کشف بزرگ قرن بیستم
پس از چندین قرن تلاش نافرجام، سرانجام در سال ۱۹۸۵ گروه جستوجوی «مل فیشر» (Mel Fisher) موفق شد بقایای اصلی کشتی آتوچا را کشف کند. غواصان ابتدا تصور کردند با یک تپه مرجانی روبهرو هستند، اما در حقیقت با انبوهی از شمشهای نقره، سکهها و بقایای بدنه کشتی مواجه شده بودند.
در میان هزاران شیء تاریخی بازیابیشده، بیش از ۲۳۰۰ بلور زمرد راف نیز کشف شد؛ مجموعهای که یکی از مهمترین یافتههای گوهرشناسی دریایی جهان به شمار میرود. علاوه بر بلورهای راف، جواهرات زرین مزین به زمرد، صلیبهای مذهبی، انگشترها و سنجاقهای زرین نیز از اعماق دریا بیرون آورده شدند.
تصویری متعلق به سال ۱۹۸۶ که در آن غواصی در فاصله ۳۵ متری از محل اصلی لاشه کشتی آتوچا در حال بازیابی جواهرات است
بخشی از زمردهای راف و جواهرات زمردنشان و طلا که در کشتی جنگی غرق شده اسپانیایی قرن هفدهمی نوئسترا سنیورا د آتوچا یافت شدهاند
زمردهای آتوچا؛ میراث معادن افسانهای کلمبیا
مطالعات گوهرشناسی انجامشده توسط مؤسسه گوهرشناسی آمریکا (GIA) نشان میدهد زمردهای کشفشده از آتوچا منشأ کلمبیایی دارند. این گوهرسنگها به احتمال زیاد از معادن تاریخی «چیوور» (Chivor) و «موزو» (Muzo) استخراج شدهاند؛ معادنی که از قرن شانزدهم میلادی تاکنون به تولید باکیفیتترین زمردهای جهان شهرت دارند.
گوهرشناسان این مؤسسه در بررسی نمونههای بازیابیشده، حضور میانبارهای سهفازی کلاسیک شامل مایع، گاز و بلور را ثبت کردند؛ ویژگیای که امروزه یکی از مهمترین شاخصهای تشخیص زمردهای طبیعی کلمبیایی محسوب میشود. همچنین واکنش قرمز پررنگ این زمردها در فیلتر چلسی و شاخصهای شکست اندازهگیریشده، منشأ کلمبیایی آنها را تأیید کرد.
تصویری از یکی از زمردهای کشتی آتوچا با بزرگنمایی بالا (۲۰۰ برابر) که دارای اینکلوژن سه فازی است
تأثیر ۳۶۰ سال اقامت در اقیانوس بر زمردها
یکی از جذابترین جنبههای مطالعات گوهرشناسی، بررسی تأثیر محیط دریایی بر ویژگیهای زمردهای آتوچا بود. پژوهشگران دریافتند برخی شکستگیهای سطحی این زمردها حاوی بقایای آب دریا و رسوبات ناشی از اقامت طولانیمدت در بستر اقیانوس بودهاند. همچنین بر روی سطح بسیاری از بلورها آثار فرسایش مشاهده شد.
یکی از جذابترین جنبههای مطالعات گوهرشناسی، بررسی تأثیر حضور زمرد ها در محیط دریایی برای یک مدت طولانی بود، آثار فرسایش سطحی روی تمام بلورهای زمردهای مورد بررسی مشاهده شد
این شکستگی در یکی از بلورهای زمرد حاوی مایعی بود که مانند روغنهایی که امروزه برای بهسازی زمرد استفاده میشوند، واکنش نشان نمیداد
به گفته پژوهشگران، این ویژگیها نهتنها اصالت تاریخی گوهرسنگها را تأیید میکند، بلکه اطلاعات ارزشمندی درباره فرآیندهای دگرسانی گوهرها در محیطهای دریایی ارائه میدهد.
بیشتر بخوانید:
زمرد چاک (Chalk Emerald)
تاریخچه معدن زمرد چیور (Chivor) در کلمبیا
زمرد کلمبیا؛ گوهری محبوب
بزرگترین زمرد حکاکی شده در دنیا که مزین به نام چهاردهمعصوم است
ستاره آتوچا؛ مشهورترین زمرد این گنجینه
در میان تمامی زمردهای کشفشده، یکی از آنها به دلیل کیفیت استثنایی، شفافیت بالا و رنگ سبز زندهاش بیش از دیگران مورد توجه قرار گرفت. این زمرد که بعدها «ستاره آتوچا» نام گرفت، در حالت اولیه حدود ۲۵٫۸۷ قیراط وزن داشت.
این گوهرسنگ بعدها تراش داده شد و به زمردی ۱۲٫۷۲ قیراطی تبدیل شد. اگرچه تراش دادن یک اثر تاریخی همواره محل بحث بوده است، اما نتیجه نهایی زمردی با درخشندگی چشمگیر و ارزش تاریخی فوقالعاده بود.
گلدن ایگل و سرنوشت نامعلوم ستاره آتوچا
زمرد ستاره آتوچا سالها در مجسمهای هنری با نام «گلدن ایگل» (Golden Eagle) نصب شده بود؛ اثری ساختهشده از طلای خالص و مزین به الماس. این مجسمه در سال ۲۰۱۶ از یک نمایشگاه خصوصی در کانادا به سرقت رفت.نکته جالب توجه این است که تاکنون هیچ گزارش رسمی مبنی بر کشف مجدد این اثر منتشر نشده و بنابراین گلدن ایگل و زمرد ستاره آتوچا همچنان در فهرست آثار مفقود شده قرار دارند.
تصویری از زمرد ستاره آتوچا به وزن ۱۲/۷۲ قیراط بر روی مجسمهای هنری با نام گلدن ایگل (Golden Eagle)
در مجسمه گلدن ایگل (Golden Eagle) علاوه بر زمرد ستاره آتوچا سر از طلای سفید ۱۸ عیار ساخته شده و با ۷۶۳ الماس تزئین شده است، چشمهایی ساخته شده از دو الماس گلابی شکل ۱.۱ قیراطی ، پرهای دم از طلای سفید ۱۴ عیار ساخته شدهاند. بدنه، سنگ و پایه از طلای زرد ۱۴ عیار ساخته شده است.پایه پایینی از طلای زرد ۱۰ عیار می باشد.
جمعبندی
زمرد ستاره آتوچا فراتر از یک گوهرسنگ ارزشمند است. این زمرد شاهدی زنده بر تاریخ استعمار اسپانیا، تجارت جهانی قرن هفدهم، هنر زرگری دوران باروک و یکی از بزرگترین اکتشافات باستانشناسی دریایی جهان به شمار میرود. ترکیب ارزش گوهرشناسی، پیشینه تاریخی و سرگذشت رازآلود، این زمرد را به یکی از مشهورترین گوهرسنگهای تاریخی جهان تبدیل کرده است.
منابع
- Kane, R. E., et al. (1989). Emerald and Gold Treasures of the Spanish Galleon Nuestra Señora de Atocha. Gems & Gemology, Gemological Institute of America.
GIA – Emerald and Gold Treasures of the Spanish Galleon Nuestra Señora de Atocha
نظرات کاربران