چکیده: در کرانه جنوب شرقی روستای پدران در۴۰ کیلومتری جنوب شرق بیرجند، تودههای بازالتی دربردارنده درشت بلورهای الیوین و زمینه ریزدانه شامل پیروکسن، پلاژیوکلاز و کانی کدر رخنمون دارد. بر اساس نتایج تجزیه ریزپردازشی پرتوی ایکس، کانی الیوین دارای ترکیب Fo75-87 Fa13-26 و از نوع کریزولیت است. نسبتهای Ni/Mg و Mn/Fe در کانی الیوین بیانگر خاستگاه پریدوتیتی برای مذاب سازنده بازالت هستند. این سنگها بر پایه ویژگیهای زمین شیمیایی عناصر اصلی، ماهیت قلیایی (نزدیک به نیمه قلیایی) دارند. عناصر با شدت میدان بالا (HFSE)، چون Nb، P ،Zr و Ti، بی هنجاری منفی نشان میدهند که بیانگر تشکیل آنها درمنـاطق فـرورانش اسـت. ماگمای سازنده بازالتهای پدران از منطقه تحولی بین فازهای اسپینل و گارنت لرزولیت در عمق حدود۷۰ کیلومتر شکل گرفته است. نمودارهای تعیین محیط زمینساختی برپایه عناصر نادر نشان میدهند که نمونهها در قلمرو بازالتهای آهکیقلیایی قرار دارند و وابسته به کمان قارهای هستند.
واژه های کلیدی: بازالت؛ کریزولیت؛ خاستگاه پریدوتیتی؛ کمان قاره؛ پدران؛ لوت.
نقشه زمینشناسی منطقه پدران بر اساس نقشه ۱/۱۰۰۰۰۰ سربیشه با اصلاحات.
ویژگیهای میکروسکپی بازالتهای منطقه پدران:
الف) درشت بلورهای شکلدار الیوین همراه بلورهای ستونی ریز پیروکسن و کـانی کـدر،
ب) درشت بلورهای نیمهشکلدار الیوین،
پ)درشت بلورهای بی شکلدار الیوین،
ت) لبه خلیجی در بلورهای الیوین.
تصاویر صحرایی از واحدهای سنگی منطقه پدران: الف)فیلیت کرم رنگ در زیر بازالت در گستره شرقی توده بازالتی (دید به شرق)، ب) گدازه آندزیتی بر توف- برش (دید به شمال شرق)، پ) ساختار توده ای بازالت ،(دید به جنوب شرق)، ت) ساختار ستونی در بخش سطحی توده بازالتی (دید به شمال شرق).
الف) نمودار عناصر نادر بهنجارشده با گوشته اولیه ، ب) الگوی عناصر خاکی نادر بهنجارشده با کندریت برای گدازههای بازالتی پدران
الف و ب) نامگذاری بازالتهای منطقه پدران بر اساس نمودارهای مجموع قلیایی نسبت به سیلیس
نویسندگان:
سید سعید محمدی ۱ ملیحه نخعی ۲
۱. گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
۲. گروه مهندسی معدن، دانشکده عمران، معدن و شیمی، دانشگاه صنعتی بیرجند، بیرجند، ایران
نظرات کاربران