بر اساس پژوهشی که در مجله Science Advances منتشر شده است، یک کندریت کربندار از ردهٔ CO به احتمال زیاد همان جرم برخوردکنندهای بوده که ۶۶ میلیون سال پیش به زمین اصابت کرد و موجب نابودی ۷۵ درصد از گونههای زیستی زمین، از جمله دایناسورهای غیرپرنده، شد.
بقایای برخورد دوران کرتاسه-پالئوژن؛ لایه تیره رنگ
پژوهشگران دانشگاه بریتیش کلمبیا (UBC)، همراه با محققانی از پاریس، بروکسل و وین، با استفاده از آنالیز پیشرفته ایزوتوپهای نیکل روی نمونهها، توانستند ترکیب شیمیایی شهابسنگ مرگبار مربوط به مرز کرتاسه–پالئوژن (K–Pg) را با دقت بیشتری مشخص کنند.
دکتر فیلیپ کلایس (Philippe Claeys)، که بهعنوان استاد مدعو در دانشگاه بریتیش کلمبیا در این پژوهش مشارکت داشت، میگوید:
«کندریتهای کربندار از ردهٔ اورنانس (CO) قطعاً شبیه شهابسنگهای معمولی نیستند که در مجموعههای موزهای میبینید.»
قطعه ای از یک شهاب سنگ اورنانس (Ornans)
او ادامه میدهد:
«یک کندریت CO نسبت به سایر انواع شهابسنگهایی که تاکنون روی زمین شناسایی شدهاند، مقدار بسیار کمتری از عناصر فرّار مانند کربن، روی، آب و بهویژه گوگرد را در خود دارد. این یافته نظریه ما درباره علت رویداد انقراض را تغییر نمیدهد، اما احتمال اینکه گوگرد موجود در جرم برخوردکننده عامل اصلی این فاجعه بوده باشد را کاهش میدهد. در عوض، ذرات بسیار ریز و غبار پرتابشده به جو زمین به احتمال زیاد مهمترین عامل ایجاد شرایط منجر به انقراض گسترده بودهاند.»
پژوهشگران مؤسسه فیزیک زمین پاریس و دانشگاه پاریس اندازهگیریهای بسیار دقیق ایزوتوپهای نیکل را روی نمونههایی انجام دادند که طی سالها از لایه نازک رسوب رسی ایجادشده بر اثر این برخورد و پراکنده در سراسر جهان جمعآوری شده بودند.
کلایس در ادامه میگوید:
«این کار بسیار دشوار است، زیرا تنها بخش بسیار ناچیزی از جرم برخوردکننده در لایه رسی مرز K–Pg باقی مانده است؛ چراکه کل شهابسنگ هنگام برخورد بهطور کامل بخار شد.»
با این حال، هنوز پرسشهای بسیاری درباره منشأ این جرم کیهانی باقی مانده است. منابع احتمالی آن شامل ناحیههای دوردست و غنی از بقایای منظومه شمسی بیرونی یا حتی بخش بیرونی کمربند سیارکی در نزدیکی مشتری هستند.
بیشتر بخوانید:
شهابسنگ آهنی سیخوت-آلین (Sikhote-Alin)
رمزگشایی از قدمت دهانه برخوردی ولف کریک
بزرگترین دهانه برخوردی شهاب سنگ
دهانه برخوردی شهاب
یک جرم برخوردکننده بسیار نادر
کندریتهای کربندار تنها حدود ۵ درصد از شهابسنگهایی را تشکیل میدهند که تاکنون روی زمین نمونهبرداری شدهاند. از میان آنها، کندریتهای کربندار ردهٔ اورنانس (CO chondrites) تنها بخش بسیار کوچکی را شامل میشوند. این شهابسنگها از ابتداییترین و دستنخوردهترین مواد باقیمانده از زمان شکلگیری منظومه شمسی به شمار میروند.
کلایس در پایان میگوید:
«اینکه دایناسورها دقیقاً با چنین جرم برخوردکننده نادر و دوردستی مواجه شدند، واقعاً نشان میدهد که تا چه اندازه بدشانس بودند.»
در واقع، مرگ دایناسورها فقط به اندازه شهابسنگ وابسته نبود؛ محل برخورد آن نیز نقشی حیاتی در بزرگترین انقراض تاریخ حیات داشت. دانشمندان معتقدند اگر همین شهابسنگ در اقیانوس عمیق برخورد میکرد، احتمالاً انقراض جهانی ممکن بود به این شدت رخ ندهد.
جرم برخوردکننده مرز کرتاسه–پالئوژن قطری در حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر (حدود ۶ تا ۹ مایل) داشت. این جرم با سرعت تقریبی ۶۴ هزار کیلومتر بر ساعت (حدود ۴۰ هزار مایل بر ساعت) به زمین برخورد کرد و دهانه برخوردی عظیم چیکشلوب (Chicxulub) را به وجود آورد. محل این برخورد امروزه در زیر شبهجزیره یوکاتان در کشور مکزیک مدفون است
دهانه برخوردی عظیم چیکشلوب (Chicxulub) را به وجود آورد. محل این برخورد امروزه در زیر شبهجزیره یوکاتان در کشور مکزیک مدفون است.
منبع:phys.org
نظرات کاربران