منابع استخراج و پراکندگی معادن گوهرسنگ ها در جهان به عوامل زمین شناسی، شرایط اقلیمی و تاریخی بستگی دارد. برخی از مهمترین مناطق استخراج گوهرسنگ ها و ویژگی های آنها به شرح زیر است:
۱. الماس
– کشورهای اصلی:
– روسیه: معادن میرنی (Mirny) و اوداچنایا (Udachnaya) در سیبری.
– بوتسوانا: معادن جواننگ (Jwaneng) و اوراپا (Orapa).
– کانادا: معادن اکاتی (Ekati) و دیاویک (Diavik) در مناطق قطبی.
– آفریقای جنوبی: معادن تاریخی کیمبرلی (Kimberley) و کولینان (Cullinan).
– جمهوری دموکراتیک کنگو: الماس های صنعتی و گاهی جواهرکیفیت.
الماس بزرگ استخراج شده در بوتسوانا
نکته: الماس ها در کیمبرلیت (سنگهای آذرین عمیق) یا رسوبات آبرفتی (رودخانه ای) یافت می شوند.
۲. یاقوت سرخ (روبی) و یاقوت کبود (سافیر)
– مناطق مهم:
– میانمار (برمه): معدن موگوک (Mogok) برای یاقوت سرخ با کیفیت عالی.
– سریلانکا: یاقوت های کبود و سرخ در منطقه راتناپورا (Ratnapura).
– ماداگاسکار: یاقوت های کبود آبی روشن در معادن ایلاکاکا (Ilakaka).
– تایلند و کامبوج: یاقوت های سرخ و کبود در مناطق چانتابوری (Chanthaburi) و پایلین (Pailin).
– استرالیا: یاقوت کبود در کوئینزلند و نیو ساوت ولز.
یاقوت میانمار از معدن موگوگ
۳. زمرد
– کشورهای اصلی:
– کلمبیا: معادن موزو (Muzo) و چیور (Chivor) با زمردهای پررنگ و کم ناخالصی.
– زامبیا: زمردهای با کیفیت بالا در معادن کیفوبو (Kafubu).
– برزیل: معادن نوا ارا (Nova Era) و بلهمونت (Belmont).
– افغانستان: زمردهای دره پنجشیر با رنگ سبز متمایز.
زمرد پنجشیر افغانستان
۴. فیروزه
– مناطق معروف:
– ایران: معادن تاریخی نیشابور (فیروزه با رنگ آبی آسمانی).
– ایالات متحده: معادن آریزونا (Sleeping Beauty) و نوادا.
– مصر: فیروزههای باستانی صحرای سینا (امروزه کمتر فعال).
استخراج فیروزه در ایران
۵. اوپال
– استرالیا:
– کووبر پدی (Coober Pedy) و لایتنینگ ریج (Lightning Ridge) برای اوپال سفید و سیاه.
– اتیوپی: اوپال های آتشی با رنگ های درخشان در منطقه وگو (Wollo).
– مکزیک: اوپال آتشی در کرهتارو (Querétaro).
اوپال مکزیک
۶. کهربا
– مناطق اصلی:
– روسیه و حوزه بالتیک: کهربای بالتیک در کشورهایی مانند لهستان و لیتوانی.
– جمهوری دومینیکن: کهربای آبی نادر.
– مکزیک: کهربای چیاپاس.
کهربای بالتیک
۷. سنگهای نادر و خاص
– تانزانیت: تنها در تنگه مررانی (Mererani)، تانزانیا.
– الکساندریت: روسیه (اورال)، برزیل و سریلانکا.
– سافایر پادپاراچا : سریلانکا و تانزانیا.
عوامل مؤثر در پراکندگی معادن گوهرسنگ ها
۱. شرایط زمین شناسی:
– سنگهای دگرگونی (زمرد، یاقوت) در کمربندهای کوهزایی.
– فعالیت های آتشفشانی (الماس در کیمبرلیت).
۲. تاریخچه زمینشناسی:
– برخی معادن میلیون ها سال پیش شکل گرفته اند (مثل الماسهای آفریقای جنوبی).
۳. اقلیم:
– فرسایش رسوبات آبرفتی در مناطق گرمسیری (الماسهای بوتسوانا).
۴. سیاست و اقتصاد:
– معادن در مناطق بی ثبات (آفریقای مرکزی) اغلب منجر به استخراج غیرقانونی و درگیری میشوند.
۵. فناوری:
– کشف معادن جدید با پیشرفت فناوری اکتشاف (مثل الماسهای زیر یخ های کانادا).
چالش های استخراج گوهرسنگ ها
– مسائل زیست محیطی: تخریب زمین، آلودگی آب و هوا.
– استخراج غیرقانونی: تأمین مالی گروه های شورشی (مثلاً الماسهای خونین).
– کار کودکان: در برخی معادن آفریقا و آسیای جنوب شرقی.
نقشه پراکندگی جهانی
– آفریقا: الماس (بوتسوانا، کنگو)، یاقوت (ماداگاسکار)، زمرد (زامبیا).
– آسیا: یاقوت سرخ (میانمار)، فیروزه (ایران)، کهربا (روسیه).
– آمریکای جنوبی: زمرد (کلمبیا)، آمتیست (برزیل).
– استرالیا: اوپال، یاقوت کبود.
منابع جدید و کشف های اخیر
– گرینلند: ذخایر احتمالی یاقوت کبود و روبی.
– موزامبیک: کشف یاقوت سرخ باکیفیت در منطقه مونتپوئز (Montepuez).
– شرق آفریقا: افزایش استخراج تورمالین و گارنت در کنیا و تانزانیا.
نظرات کاربران