شهابسنگها با سرعت کیهانی تا دهها کیلومتر در ثانیه وارد جو زمین میشوند . در طول این رویداد شدید، سطح آنها به دلیل اصطکاک با مولکولهای هوا گرم میشود که منجر به ذوب سریع آن میشود و منجر به تشکیل یک لایه معمولاً سیاه و نازک، پس از خنک شدن، به نام پوسته سوخته (fusion crust) میشود مطالعه پوستههای سوخته شهابسنگی، بینش ارزشمندی در مورد تغییرات فیزیکی و ترکیبی ایجاد شده در طول این مرحله گذار، از فضای بین سیارهای به سطح زمین، ارائه میدهد. تمدخت (TAMDAKHT) یک کندریت معمولی H5 است که در ۲۰ دسامبر ۲۰۰۸ در مراکش سقوط کرد تا کنون حدود ۵۰۰ کیلوگرم از قطعات این شهاب سنگ یافت شده که بزرگترین آن ۸۲ کیلوگرم بوده است.
قطعه ای از شهاب سنگ تمدخت (TAMDAKHT) یک کندریت معمولی H5 است که در ۲۰ دسامبر ۲۰۰۸ در مراکش سقوط کرد
قطعه ی دیگری از شهاب سنگ تمدخت (TAMDAKHT) تا کنون حدود ۵۰۰ کیلوگرم از قطعات این شهاب سنگ یافت شده
پوسته سوخته تمدخت به دلیل ضخامت، یک پوسته سوخته غیر معمول و جالب است. هدف بررسی ویژگیهای فیزیکی، بافتها و اجزای کانیشناسی پوسته سوخته در قطعات متعدد شهابسنگ تمدخت است تا معیاری ایجاد شود که بتواند برای درک فرآیند تشکیل پوستههای سوخته مفید باشد.
شهاب سنگ تمدخت (TAMDAKHT) در ۲۰ دسامبر ۲۰۰۸ در مراکش سقوط کرد.، این پوسته تغییرات قابل توجهی در ضخامت، بافت و ترکیبات نشان میدهد که عمدتاً به شرایط ورود شهابسنگ، اندازه قبل از ورود و ترکیب شیمیایی آن بستگی دارد
بیشتر بخوانید:
بررسی پوسته سوخته شهاب سنگ کندریتی
گروه شهاب سنگهای کندریت روموروتی (R)
نقش شهاب سنگ NWA 7034، در رمزگشایی مریخ
به دلیل ناهمسانی قابل توجه پوسته سوخته، تجزیه و تحلیل کانیشناسی و سنگنگاری چندین منطقه از شهابسنگ تمدخت انجام شد. همچنین پوستههای سوخته مصنوعی تولید شده از این شهابسنگ را برای مقایسه با نمونههای طبیعی مورد بررسی قرار گرفت. تکنیکهای تحلیلی مورد استفاده در طول این آنالیز عبارتند از: میکروسکوپ نوری،میکرو توموگرافی اشعه ایکس و میکروسکوپ الکترونی.
آنالیز پوسته های سوخته اولیه و ثانویه
پوستههای سوخته اولیه و ثانویه در تمدخت شناسایی شدهاند. پوسته سوخته اولیه همگن نیست و در برخی مناطق میلیمتری است. دادههای توموگرافی اشعه ایکس نشان داد که این لایه در سراسر بخش بیرونی شهابسنگ تکامل غیرمعمولی دارد. بر اساس تجزیه و تحلیل میکروسکوپ الکترونی ، تشکیل فازهای جدیدی مانند مگنتیت و ناپدید شدن تدریجی فازهای دیگر (مانند پیروکسن، فلدسپارها و سولفیدها) را از زیرلایه به سمت بیرون مشاهده شدند. در برخی مناطق، اختلاط بین فازهای مختلف را تشخیص داده شدند.
سه لایه کاملاً مشخص را در تقریباً تمام مناطق مورد بررسی تشخیص داده شدند:
(۱) یک لایه بیرونی غنی از اکسید آهن.
(۲) یک لایه میانی متشکل از الیوین منطقهبندی شده با حاشیههای غنی از آهن.
(۳) یک لایه عمیق متشکل از سیلیکاتهای کمی ذوب شده،
تصاویر میکروتوموگرافی اشعه ایکس سه بعدی و دو بعدی که تکامل پوسته سوخته شهاب سنگ تمدخت (TAMDAKHT) را نشان میدهند. (الف) بازسازی سه بعدی یک برش از شهاب سنگ تمدخت. به وجود وزیکولهای فراوان با اشکال و اندازههای مختلف در پوسته سوخته که نامنظم و با ضخامت متفاوت هستند، توجه کنید. (ب) تصاویر دو بعدی مختلف که تغییرات فیزیکی و ترکیبی پوسته سوخته را نشان میدهند.
وزیکولها نیز وجود دارند و در اندازههای و فرم های مختلف یافت میشوند.
پوسته سوخته ثانویه همچنین حاوی وزیکولهای فراوان است؛ با این حال، برخلاف آنچه در پوسته اولیه یافت میشود، آنها اشکال متمایزی را نشان میدهند.
سایر اجزا و ویژگیهای شناسایی شده در این لایه، شکستگیها و کانیهای سیلیکاتی هستند که به شکل میله هستند. تصاویر میکروسکوپ الکترونی از پوستههای سوخته مصنوعی تولید شده در تمدخت نشان میدهد که آنها شامل سیلیکاتهای فرومنیزین (ferromagnesian) و آلومینیم هستند و همچنین دارای مگنتیت و وزیکول فراوان هستند.
در نهایت بر اساس نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل بخشهای مختلف پوسته سوخته تمدخت ، این پوسته تغییرات قابل توجهی در ضخامت، بافت و ترکیبات نشان میدهد که عمدتاً به شرایط ورود شهابسنگ، اندازه قبل از ورود و ترکیب شیمیایی آن بستگی دارد. همچنین استفاده از ترکیب عنصری پوستههای سوخته برای تخمین ترکیب عمده شهابسنگها باید با احتیاط بسیار زیادی انجام شود.
نظرات کاربران