ویژگیهای اساسی یک سنگ با کیفیت جواهری یا Gemstone شامل زیبایی، کمیابی و سختی هستند. اگرچه زیبایی و کمیابی یک سنگ جواهر ممکن است عوامل اصلی در انتخاب آن برای استفاده در جواهرات باشد، اما سختی (hardness) آن که بخشی از دوام (durability) کلی آن است نیز باید در نظر گرفته شود. دلیل این امر این است که جواهر باید بتواند در برابر سایش و خراش که جواهرات در استفاده روزمره در معرض آن قرار میگیرند، مقاومت کند.
مقیاس موس Mohs که برای سنجش سختی (hardness) کانی ها به کار می رود
در حالی که یک نگین نصب شده روی انگشتر ممکن است مجبور به تحمل ضربات سخت در هنگام استفاده باشد، وجود ذرات میکروسکوپی سیلیس یا کوارتز در گرد و غبار موجود در هوا، آزمون واقعی دوام یک جواهر است.
انگشتری با نگین زمرد، زمرد دارای سختی ۷.۵ تا ۸ در مقیاس موس است و دوام مناسبی برای استفاده روزانه دارد.
این ذرات در تماس مداوم با جواهر هستند و اگر سنگ نسبتاً نرم باشد، به تدریج سطح صیقلی آن را میسایند. به همین دلیل، سختی (hardness) یک ماده در گوهرشناسی و کانیشناسی به عنوان توانایی آن ماده در مقاومت در برابر سایش تعریف میشود.
این توانایی یک سنگ قیمتی در مقاومت در برابر سایش به دلیل سختی اتمهایی که ساختار آن را تشکیل میدهند نیست، بلکه به دلیل استحکام پیوندهای بین این اتمها هنگام ترکیب با یکدیگر است.
الماس، با پیوندهای کووالانسی اتمی که تنها ۰.۱۵۴ نانومتر طول دارند، ساختار فشردهای دارد که آن را به سختترین کانی تبدیل میکند. علاوه بر سختی (hardness)، دوام(durability) شامل چقرمگی (toughness) نیز میشود که به سنگ قیمتی توانایی مقاومت در برابر شکستگی را میدهد، کیفیتی که یک ماده را قادر میسازد در برابر تغییرات ناشی از گرما، نور یا مواد شیمیایی مقاومت کند. برخی از مواد، به دلیل ساختارشان، ذاتاً سختتر از سایرین هستند، حتی اگر به اندازه آنها سخت نباشند. این چقرمگی توسط مواد میکروکریستالی و پلی کریستالی مانند یشم، نفریت و عقیق نشان داده میشود. با این حال، الماس با وجود سختی و دوامش، غیرقابل تخریب نیست.
انگشتری با نگین الماس،الماس با پیوندهای کووالانسی اتمی که تنها ۰.۱۵۴ نانومتر طول دارند، ساختار فشردهای دارد که آن را به سختترین کانی تبدیل میکند
بیشتر بخوانید:
بهسازی یاقوت با حرارت دادن
تشخیص بهسازی« پر کردن شکستگی» در الماس
هنر و مهندسیِ «مخراجکاری»، فراتر از یک قاب ساده
از سنگ رای تا بیتکوین: سفری در قلب تاریخ پول
در روزهای اولیه اکتشاف در آفریقای جنوبی، تعداد بسیار کمی از مردم به اندازه کافی باتجربه بودند که بتوانند الماس را از سایر سنگها تشخیص دهند. بسیاری از کاوشگران، آزمایش خود را برای الماس بر این باور بنا نهاده بودند که الماس تنها کانی است که میتواند در برابر ضربه چکش دوام بیاورد! (این یکی از آزمایشهایی بود که توسط فیلسوف رومی، پلینی(Pliny)، حدود ۲۰۰۰ سال پیش توصیه شده بود.) به دلیل این باور، بسیاری از سنگهای قیمتی توسط این مخربترین آزمایش سختی از بین رفتند.
در مورد نحوه تمیز کردن گوهرسنگ خود حتما با یک گوهرشناس مشورت کنید، تا از آسیب به آن جلوگیری شود
سختی یک جواهر همچنین بر ظاهر آن تأثیر میگذارد. سنگهای قیمتی سخت معمولاً جلای روشنتری نسبت به سنگهای نرم دارند. سطوح آنها نیز صافتر و لبههای سطوح آنها تیزتر به نظر می رسند.
نظرات کاربران